พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 กำหนดชั่วโมงทำงานรวมต่อสัปดาห์ไม่เกิน 48 ชั่วโมงและต่อวันไม่เกิน 8 ชั่วโมง นอกจากนี้ ลูกจ้างมีสิทธิ์ได้รับค่าล่วงเวลา (Overtime : OT) สำหรับวันที่ต้องทำงานเกิน 8 ชั่วโมง โดยในวันทำงานปกติจะได้รับค่า OT 1.5 เท่าของอัตราค่าจ้างต่อชั่วโมง และในวันหยุดจะได้รับค่า OT 3 เท่าของอัตราค่าจ้างต่อชั่วโมง อย่างไรก็ตามลูกจ้างตำแหน่งรักษาความปลอดภัย (รปภ.) กลับถูกกำหนดให้เป็นข้อยกเว้น ตามกฎกระทราง พ.ศ. 2552 ที่ระบุว่า "งานเฝ้าดูแลสถานที่หรือทรัพย์สินอันเป็นหน้าที่การทำงานปกติของลูกจ้าง" ไม่มีสิทธิได้รับคำล่วงเวลาและค่าล่วงเวลาในวันหยุด ส่งผลให้ในอดีตแม้ รปก. จะต้องทำงานนานถึง 10-12 ชั่วโมงต่อวัน แต่ค่าตอบแทนล่วงเวลาที่ได้รับจะถูกคิดเพียงอัตราเพียง 1 เท่าของอัตราค่าจ้างปกติ จึงทำให้ได้เงินน้อยกว่าอาชีพอื่นอย่างมาก

     กระทรวงแรงงานประกาศกฎกระทรวงฉบับใหม่ เรื่องกำหนดค่า OT สำหรับงาน รปภ. พ.ศ. 2568 และมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 24 เมษายน พ.ศ. 2569 เพื่อลดความเหลื่อมล้ำด้านค่าตอบแทนและลดอัตราการลาออกของลูกจ้างในงาน รปภ.

     หัวใจสำคัญของการเปลี่ยนแปลงข้อกฎหมายนี้คือ การยกเลิกข้อยกเว้นตามกฎกระทรวง พ.ศ. 2552 และประกาศให้งาน รปภ.ได้รับสิทธิความคุ้มครอง "ค่าล่วงเวลา" ซึ่งกำหนดว่าเมื่อลูกจ้างทำงานเกิน 8 ชั่วโมงในวันทำงานปกติ ต้องได้ค่า OT ไม่น้อยกว่า 1.25 เท่า และหากทำงานในวันหยุด ต้องได้ค่า OT ไม่น้อยกว่า 2.5 เท่า แม้การว่าจ้างจะได้ตกลงชั่วโมงการทำงานต่อวันที่เกิน 8 ชั่วโมง (แต่ไม่เกิน 48 ชั่วโมงต่อสัปดาห์) ชั่วโมงที่เกินนั้นยังถือว่าเป็นชั่วโมงที่ต้องจ่ายค่าตอบแทนพิเศษนี้

     ตัวอย่างการคำนวณค่าตอบแทน รปภ.

     หากลูกจ้าง รปภ. ได้รับค่าจ้างวันละ 400 บาท (ทำงาน 8 ชั่วโมงเฉลี่ยชั่วโมงละ 50 บาท) กรณีหนึ่งวันทำงาน 12 ชั่วโมง (ต้องทำ OT เพิ่มวันละ 4 ชั่วโมง) การคำนวณค่าตอบแทนจะเป็นดังนี้

• กรณีทำงานเกิน 8 ชั่วโมงในวันทำงานปกติ (ได้ 1.25 เท่า): 

           ช่วง 8 ชั่วโมงแรก = 400 บาท

           ช่วง OT 4 ชั่วโมง (50 บาท x 1.25 x 4 ชั่วโมง) 250 บาท

           รวมค่าตอบแทนต่อวัน (400 + 250) = 650 บาท

• กรณีทำงานเกิน 8 ชั่วโมงในวันหยุด (ได้ 2.5 เท่า):

           ช่วง 8 ชั่วโมงแรก (ได้ 2 เท่า) = 800 บาท

           ช่วง OT 4 ชั่วโมง (50 บาท x 2.5 x 4 ชั่วโมง) = 500 บาท

           รวมค่าตอบแทนต่อวัน (800 + 500) = 1,300 บาท

     พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 144 ระบุว่านายจ้างที่ไม่จ่ายค่าล่วงเวลาค่าทำงานในวันหยุด มีโทษอาญา จำคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และในกรณีที่จ่ายล่าช้าโดยไม่มีเหตุผลอันสมควร มาตรา 9 วรรคสองระบุว่า นายจ้างจะต้องเสียเงินเพิ่มให้ลูกจ้างร้อยละ 15 ต่อปีของเงินที่ค้างจ่ายทุกระยะเวลาเจ็ดวัน

จากวารสารข่าวสารการบัญชีและทรัพยากรบุคคล ฉบับที่ 10 (2569-2)

ที่มาของภาพและข้อมูล

- Google gemini

- กระทรวงแรงงาน: กฎกระทรวง พ.ศ.๒๕๖๘

- พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ.๒๕๔๑